De Arbowet en vrijwilligers

Rollen en verantwoordelijkheden
Hoe je arbo integreert in vrijwilligersorganisaties en waarom dat nodig is
Achtergrondartikel
vrijwilligers en de arbowet

De Arbowet is niet van toepassing op vrijwilligers. Maar dat betekent niet dat vrijwilligersorganisaties niets hoeven te doen op dit gebied. De organisatie is en blijft namelijk verantwoordelijk voor de vrijwilliger en gevaar voor derden. Als er een ongeval plaatsvindt, kan de organisatie dus aansprakelijk worden gesteld.

Bijzondere gevaren en kwetsbare groepen
De Arbowetgeving is in beginsel niet van toepassing op vrijwilligers. Alleen met betrekking tot bijzondere gevaren en kwetsbare groepen blijven de voorschriften uit de wet gelden. Dit houdt in dat wanneer werkzaamheden ernstige risico’s voor de gezondheid en veiligheid van de vrijwilligers met zich meebrengen, organisaties verplicht blijven de voorschriften uit de Arbowetgeving op te volgen. Ernstige risico’s zijn onder andere: werken met gevaarlijke stoffen en biologische agentia, werken op hoogte, elektrische installaties onder hoogspanning, grote fysieke belasting en geluidsbelastingen.

Bij calamiteiten zijn BHV’ers nodig
Bij het werken met gevaarlijke stoffen en biologische agentia is het maken van een RI&E verstandig, om zo de risico’s te beheersen. Dit geldt ook voor het hebben van BHV’ers. Deze zijn in principe niet verplicht, maar bij ongevallen of calamiteiten moet er wel opgetreden worden. Denk bijvoorbeeld aan EHBO-handelingen. Niets doen is dus geen optie.

Jongeren onder deskundig toezicht
Jongeren onder de 18 jaar worden binnen de Arbowet beschouwd als kwetsbare groep. Voor hen blijft een aantal voorschriften binnen de wet van toepassing. Vrijwilligerswerk waaraan voor jongere vrijwilligers specifieke gevaren verbonden zijn, mag alleen door jongeren gedaan worden onder deskundig toezicht en voldoende voorlichting.

Andere regels voor vrijwilligers
Wanneer er binnen de organisatie ook betaalde medewerkers werken, vallen deze wel onder de regels van de Arbeidsomstandighedenwet. Vrijwilligers die een vrijwilligersvergoeding krijgen, vallen hier niet onder. Vrijwilligers worden daarom niet gelijkgesteld aan medewerkers in loondienst.

Civielrechtelijk aansprakelijk
Dat betekent niet dat een organisatie niets hoeft te organiseren voor vrijwilligers. Want als er een ongeval gebeurd, moet de organisatie aantonen dat ze er alles aan gedaan hebben om dat te voorkomen. Wanneer dit niet gedaan is, kan het bestuur civielrechtelijk aansprakelijk gesteld worden. De vereniging is wel verantwoordelijk voor de vrijwilligers en voor gevaar van derden.

Goed werkgeverschap
Het is goed om vanuit goed werkgeverschap maatschappelijk verantwoord te ondernemen. Bijvoorbeeld door vrijwilligers op tal van arboterreinen voor te lichten over risico’s. Niet omdat het moet, maar om de mensen extra goed voorbereid aan de start te laten verschijnen, waardoor men zich zekerder voelt. Zeker omdat men het werk vrijwillig doet. Hierbij is te denken aan voorlichting fysieke belasting, geluid en/of mentale belasting (stress-management, agressie).

Organisaties die met vrijwilligers werken zijn gebaat bij het veilige en gezonde werkomstandigheden. Zo blijven vrijwilligers enthousiast en gemotiveerd.

Meer informatie
Lees meer over vrijwilligerswerk op vrijwilligerswerk.nl en bekijk het artikel Risico's die niet in de RI&E staan: vrijwilligers

Lees meer op overzichtspagina Preventie