Vakantiestress, vrijetijdsziekten en kofferkoorts

Vakantiestress

Vrij zijn, zomer en vakantie. Meestal het hoogtepunt van het jaar, maar geldt dat eigenlijk wel voor iedereen? Vakantie kan ook stress en, helemaal nu, kofferkoorts veroorzaken.

Vakantie is voor velen het hoogtepunt van het jaar. Het woord komt van het Latijnse vacare, wat ‘leeg, vrij, zonder beheerder of eigenaar zijn’ betekent. Het is dus letterlijk ‘leegmaken’.

Positieve effecten van vakantie

Vrije tijd werd oorspronkelijk gezien als een beschermingsmaatregel voor arbeiders. Het waren de zogenoemde ‘heilige dagen’ (holy days). Tijdens de (jaarlijkse) vakantie verbeteren gezondheid en welzijn. Het is een waardevolle mogelijkheid voor herstel en het opladen van de batterijen. 

Vrije tijd staat onder meer voor samen dingen doen, vertier en lachen, hobby’s en reizen of fysieke activiteiten die gepaard gaan met een hoge slaapkwaliteit (Blank). Vakantie stelt mensen in staat zich te ontspannen en zich gelukkiger, gezonder, los van het werk en vrij van verplichtingen en routines te voelen (vakantiegevoel, time-out, in control zijn of alternatief ritme). Vrije tijd kan mensen afleiden van stress, het kan de levenskwaliteit verbeteren, een positieve stemming (goed humeur) brengen, en de levenstevredenheid en vitaliteit verbeteren. 

Ziek in het weekend of vakantie: vrijetijdsziekte

De vrijetijdsziekte is het niet-specifiek gedefinieerde fenomeen waarbij men ziek wordt in het weekend en/of tijdens de vakantie. Het gaat meestal gepaard met vage pijn, vermoeidheid, koorts of griepachtige symptomen (Vingerhoets). Mensen worden dus soms ziek door de vakantie of het weekend. Voorbeelden zijn: heimwee, vakantiestress, reisstress, vakantieziekte of weekendmigraine. (Davies). 

Vrije tijd en vakantie hebben niet voor iedereen een even groot herstellend effect (Blank). Bovendien kunnen er zich soms vervelende situaties voordoen op vakantie (bv. misdaad, ongevallen, conflicten). 

Hoger sterftecijfer door minder vakantie

Een follow-upstudie toonde aan dat minder vakantie nemen een indicatie is van een hoger sterftecijfer op latere leeftijd bij mannen van middelbare leeftijd. Mannen die weinig vakantie nemen, zouden intrinsieke psychologische eigenschappen kunnen hebben die hen een hoger risico op nadelige effecten geven, met hogere mortaliteit tot gevolg (Strandberg).

Vakantie noodzakelijk?

Een aantal korte vakanties nemen die verspreid zijn over het jaar, kan beter zijn dan één lange vakantie. Zelfs een staycation of een shortmini of city break kunnen positieve effecten hebben (Blank/de Bloom/Etzion).

Volgens een ander onderzoek heeft vakantie nemen voor velen een positief effect, maar de effecten zijn niet groot en vervagen al na drie à vier weken (de Bloom/Fritz/Strauss-Blasche). Er is ook geen relatie gevonden tussen de lengte van de vakantie en de positieve effecten op het welzijn (de Bloom/Nawijn): lots of fun, but quickly gone!

Dit artikel is met toestemming overgenomen van www.prevent.be

Bronnen

Blank C, Gatterer K, Leichtfried V, et al. Short vacation improves stress-level and well-being in German-speaking middle-managers – A randomized controlled trial. Internat J Environ Res Publ Health 2018; 15: 130.

Blank C, Leichtfried V, Schobersberger W, Möller C. Does leisure time negatively affect personal health? Work Leisure J 2015; 57: 152-157.

de Bloom J, Geurts SAE, Kompier MAJ. Effects of short vacations, vacation activities and experiences on employee health and well-being. Stress Health 2012; 28: 305-318.

de Bloom J, Geurts SAE, Sonnentag S, Taris T, de Weerth C, Kompier MAJ. How does a vacation from work affect employee health and well-being? Psychol Health 2011; 26: 1606-1622.

de Bloom J, Geurts SAE, Taris T, Sonnentag S, de Weerth C, Kompier MAJ. Effects of vacation from work on health and well-being. Lots of fun, quickly gone. Work Stress 2010; 24: 196-216

de Bloom J, Kompier M, Geurts S, de Weerth C, Taris T, Sonnentag S. Do we recover from vacation? Meta-analysis of vacation effects on health and well-being. J Occup Health 2009; 51: 13-25.

Etzion D. Annual vacation: Duration of relief from job stressors and burnout. Anxiety Stress Coping 2003; 16: 213-226.

Fritz C, Sonnentag S. Recovery, well-being and performance-related outcomes: The role of workload and vacation experiences. J Appl Psychol 2006; 91: 936-945.

Nawijn J. The holiday happiness curve: a preliminary investigation into mood during a holiday abroad. Int J Tourism Res 2010; 12: 281-290.

Nawijn J. Determinants of daily happiness on vacation. J Travel Research 2011; 50: 559-566.

Nawijn J, Marchand M, Veenhoven R, Vingerhoets A. Vacationers happier, but most not happier after a holiday. Appl Research Quality Life 2010; 5: 35-47.

Packer J. Taking a break: Exploring the restorative benefits and short breaks and vacations. Annals Tourism Research Empirical Insights 2021; 2: 100006.

Strauss-Blasche G, Reithofer B, Schobersberger W, Ekmekcioglu C, Marktl W. Effect of vacation on health: Moderating factors of vacation outcome. J Travel Med 2005; 12: 94-101.

Strandberg E, von Bonsdorff M, Strandberg A, Pitkälä, Räikkönen K. Associations of vacation time with lifestyle, long-term mortality and health-related quality of life on old age: The Helsinki Business Study. European Geriatric Med 2017; 8: 260-264.

Vingerhoets AJJM, van Huijgevoort M, van Heck GL. Leisure sickness: A pilot study on its prevalence, phenomenology, and background. Psychother Psychoso 2002; 71: 311-317.

 

Zoekwoorden
stress

Gezondheidsmanagement